pH gleby – co o odczynie gleby powinien wiedzieć każdy rolnik?

Jest wiele czynników, które mają ogromny wpływ na jakość gleby, a w konsekwencji na jakość plonów. Jednym z najważniejszych czynników wpływających na żyzność gleby jest jej odczyn, czyli pH gleby, które decyduje o dostępności składników pokarmowych dla roślin.

Odczyn gleby a wartość pH

W tabeli nr 1  przedstawiamy odczyny gleby z przypisaną do nich wartością pH.

Optymalne pH dla większości roślin oscyluje w przedziale od 5,5-7,5 (lekko kwaśny – obojętny). Na glebach o pH poniżej 5,0 (nadmierna kwasowość) pojawia się bardzo dużo aktywnego glinu i manganu. Te pierwiastki powodują, że korzenie roślin nie mogą w pełni się rozwijać. System korzeniowy zostaje zredukowany, skutkiem czego rośliny słabiej rosną, mają ograniczoną możliwość pobierania wody i składników pokarmowych z gleby. Obserwuje się, że takie rośliny są dużo mniejsze i mają liczne przebarwienia na liściach i łodygach. Każda roślina uprawna potrzebuje odpowiedniego pH, aby mogła się dobrze rozwijać. 

Odpowiedni zakres pH dla upraw rolniczych

W tabeli nr 2 przedstawiamy odpowiedni zakres pH dla każdej uprawy. 

Jedynie żyto i ziemniak wykazują tolerancję na niskie pH, reszta upraw potrzebuje natomiast optymalnego odczynu. Dlatego przed siewem warto sprawdzić, jaki odczyn gleby występuje na naszych polach, aby rośliny miały pełną możliwość rozwoju, a my spokojną głowę, że proces rozwoju przebiega prawidłowo. Warto również zapoznać się z naszym artykułem o nawożeniu pszenicy ozimej, w którym omawiamy wymagania glebowe tej uprawy.

Jak sprawdzić pH gleby

Odczyn gleby możemy sprawdzić na kilka sposobów: 

Pierwszy z nich to samodzielne pobranie próbki gleby i dostarczenie jej do okręgowej stacji chemiczno-rolniczej, gdzie za pomocą chemii mokrej zostanie ona sprawdzona pod kątem zawartości składników. Drugą możliwością jest zakup urządzenia do pomiaru pH gleby – obecnie na rynku dostępnych jest wiele takich rozwiązań. Są to m.in.: 

• Przyrządy elektroniczne, które mają za zadanie określić odczyn gleby (skala pomiaru pH: 3,5-9), temperaturę gleby (skala pomiaru: od -9°C do +50°C ), nasłonecznienie (skala pomiaru nasłonecznienia: LOW-/ HIGH+), a także pokazujące wilgotność gleby (skala pomiaru wilgotności: DRY+/ WET+).
• Kwasomierz glebowy, do którego umieszczamy niewielką ilość gleby i zalewamy ją kilkoma kroplami specjalnego płynu dołączonego do zestawu.
• Uniwersalny papierek lakmusowy, który możemy zakupić w każdej aptece lub w sklepie z chemią. Aby wykonać ten pomiar, potrzebujemy pobrać trochę ziemi, umieścić ją w pojemniku bądź szklance, następnie zalać wodą destylowaną i zamieszać. Gdy roztwór będzie wymieszany, zanurzamy papierek i przyklejamy go do ściany pojemnika. Wynik powinniśmy otrzymać po około minuty. Kolor papieru możemy porównać ze skalą, jaką otrzymaliśmy wraz z zestawem, określimy wtedy, jaki odczyn gleby ma ziemia.

Odpowiedni odczyn gleby pod warzywa

Warzywa oraz inne rośliny uprawne najlepiej rosną i plonują przy odpowiedniej kwasowości gleby.  Należy pamiętać, że zanim będziemy chcieli posiać, posadzić pierwsze swoje warzywa, musimy odpowiednio przygotować do tego glebę. 

Warzywa, które rozwijają się w nieodpowiednim dla nich pH, bardzo często głodują i nie są w stanie pobrać składników pokarmowych z ziemi. Mimo tego, że podłoże zostało wcześniej bardzo dobrze nawożone i podlewane, to warzywa i tak rosną słabo, a czasami nawet obumierają.

Większość warzyw potrzebuje gleby o odczynie lekko kwaśnym lub obojętnym (6-7 pH). Należy jednak pamiętać, że sam odczyn nie wystarczy. Ważne są także nawozy doglebowe, które mają znaczący wpływ na rozwój. Warto również stosować nawozy uzupełniające mikroelementy, np. nawozy dolistne DR GREEN ZBOŻA, RZEPAK, WARZYWA, które wspierają rozwój roślin szczególnie w warunkach ograniczonej dostępności składników pokarmowych w glebie.

Wymagane pH gleby w poszczególnych uprawach warzyw

Szczegółowe wymagania warzyw odnośnie do pH, przedstawiamy w tabeli poniżej:

Jak obniżyć i podwyższyć pH gleby

Po określeniu odczynu gleby można podjąć działania mające na celu jego obniżenie lub podwyższenie.

Jeżeli wystąpi problem ze zbyt wysokim pH, musimy przekopać ziemię i wymieszać ją z nawozem zakwaszającym, obornikiem ptasim bądź z kwaśnym torfem. 

Przy zbyt niskim pH należy przeprowadzić wapnowanie gleby, przekopać ją i wymieszać np. z kredą nawozową, wapnem magnezowo-tlenowym lub z dostępnymi na rynku nawozami do odkwaszania gleby. Świetnym rozwiązaniem jest również wapno granulowane zmieszane ze ścierniskiem. Musimy jednak pamiętać, że efekty będą widoczne dopiero po kilku miesiącach ze względu na to, że wapno bardzo wolno przemieszcza się w glebie. 

Należy pamiętać, że po wykonaniu wapnowania nie wolno siać i sadzić roślin. 

Rodzaje nawozów obniżających i podwyższających pH gleby

Jeżeli chodzi o regulację pH gleby w uprawach rolniczych, wyróżniamy dwie możliwości zastosowania nawozów do:

• Obniżania pH gleby – są to m.in. fosforan amonu, gnojowica, obornik, saletra amonowa, mocznik.
• Podwyższenia pH gleby – dolomit (wapno węglanowe wapniowo-magnezowe), saletra potasowa, saletra sodowa.

Dlaczego kontrola pH gleby jest tak ważna

Regularne badanie odczynu gleby pozwala lepiej dopasować nawożenie oraz zwiększyć efektywność uprawy. Dzięki utrzymaniu właściwego pH rośliny mogą pobierać składniki pokarmowe w optymalny sposób, co przekłada się na wyższe plony oraz lepszą jakość produkcji rolniczej.

Reasumując, wymagania gleby są wysokie, natomiast jeżeli pamiętamy o wszystkich aspektach, możemy liczyć na zdrowy i dobry plon. Nie można jednak zapominać o najważniejszym czynniku, czyli warunkach atmosferycznych.
Szczegółowe zalecenia dotyczące wapnowania gleby można znaleźć również w materiałach publikowanych przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa.

Dobierz nawóz DR GREEN do swojej uprawy

Wybierz uprawę i przejdź do rekomendowanego rozwiązania nawożenia dolistnego.

Rzepak

DR GREEN RZEPAK

Wsparcie rzepaku w okresach intensywnego wzrostu, budowania korzenia i potencjału plonowania.

Zobacz produkt

Zboża

DR GREEN ZBOŻA

Rekomendowany nawóz do dokarmiania dolistnego pszenicy i zbóż ozimych w kluczowych fazach rozwoju.

Zobacz produkt

Kukurydza

DR GREEN KUKURYDZA

Produkt dobrany do potrzeb kukurydzy, szczególnie przy uzupełnianiu cynku, fosforu i innych składników.

Zobacz produkt

Burak cukrowy

DR GREEN BURAKI

Formuła dopasowana do nawożenia dolistnego buraka cukrowego i jego wysokich wymagań pokarmowych.

Zobacz produkt

Ziemniak

DR GREEN ZIEMNIAKI

Rekomendowane rozwiązanie do dolistnego dokarmiania ziemniaka i wsparcia jakości plonu.

Zobacz produkt